Alles over jouw lichaam...

Categorie: Het oor

Oorziekten

Gelukkig is de meest voorkomende kwaal ook de minst ernstige en het makkelijkst te verhelpen: de ophoping van oorsmeer (cerumen). Dit kan leiden tot hardhorendheid, oorpijn, lopende oren en oorsuizen (het ‘tuiten’ van de oren). Ontstekingen zoals middenoorontsteking (otitis media), voorwerpen in het oor en de ziekte van Ménière zijn ernstiger van aard en maken behandeling door een arts veelal noodzakelijk. Het binnenoor en de gehoorzenuw kunnen worden getroffen door een elders in het lichaam ontstane ziekte, dit wordt nogal eens waargenomen bij sommige virusziekten. In het uitwendige oor kunnen behalve verstoppingen door oorsmeer nog enkele andere kwalen optreden: steenpuisten, bevriezing, huidschimmel en zogenaamde hangoren of bloemkooloren. Het middenoor is echter het meest vatbaar voor infecties. Deze kunnen ernstige gevolgen hebben.

Oorziekten

Oorziekten: Aandoeningen van het uitwendige oor

Oorsmeer kan goed verwijderd worden door voorzichtig uitspuiten met warm water. Vaak kan het nodig zijn een hardgeworden prop oorsmeer eerst met een paar druppels warme olie (bijvoorbeeld olijfolie) zacht te maken. De behandeling is moeilijker dan men denkt en vereist meestal tussenkomst van een arts. Het is niet raadzaam oorsmeer te verwijderen met een daarvoor ongeschikt voorwerp: de prop kan makkelijk dieper het oor in gedrukt worden en zelfs kan het trommelvlies beschadigd of stukgestoten worden.

Voorwerpen in het oor: voor het verwijderen van voorwerpen uit het oor gelden ongeveer dezelfde regels. Vaak stoppen kinderen bonen of erwten en dergelijke in hun oor, ook kan een insect in het oor terechtkomen. Men kan beter niet proberen met iets scherps deze voorwerpen eruit te halen, artsen hebben daarvoor speciale instrumenten waarmee de voorwerpen die zich niet uit het oor laten spuiten verwijderd kunnen worden. In het oor verdwaalde insecten kunnen onschadelijk gemaakt worden door wat warme olie in het oor te gieten.
Steenpuisten in of aan het uitwendige oor komen veel voor en zijn vaak zeer pijnlijk. Meestal is behandeling door een arts nodig. Dit geldt ook voor eczeem in de gehoorgang, veroorzaakt door schimmels of bacteriën. De aandoening wordt gekenmerkt door jeuken en etteruitvloed.

Verwondingen of bloeduitstortingen in of aan de oorschelp (als gevolg van geweld) vereisen vaak een chirurgische behandeling vanwege het gevaar van een infectie van het kraakbeen.
Misvorming van de oorschelp kan met plastische chirurgie worden verholpen. ‘Flaporen’ bijvoorbeeld kunnen uitsluitend op die manier gecorrigeerd worden. De stand van de oren kan niet veranderd worden door de oren tegen het hoofd te binden.

Oorpijn kan veroorzaakt worden door oorsmeer, voorwerpen in het oor, steenpuisten, ontstekingen of andere oorkwalen. Ook kan kiespijn of pijn in de kaak zich manifesteren als oorpijn. Plotseling optredende oorpijn wijst meestal op een acute middenoorontsteking.

Oorziekten: Ziekten van het middenoor

In het middenoor komen nogal eens infecties voor, waarbij de bacteriën meestal via de buis van Eustachius in het middenoor gekomen zijn. Vooral kleine kinderen kunnen nogal eens last hebben van middenoorontstekingen, omdat bij hen de buis van Eustachius korter en wijder is dan bij grotere kinderen. Door de ontsteking vormt zich slijm en pus. Doordat de opgehoopte pus tegen het trommelvlies drukt, veroorzaakt het pijn; andere verschijnselen die hierbij kunnen optreden zijn een gevoel alsof het oor verstopt is, koorts en soms ook doofheid. Soms is de druk in het oor zo groot dat het trommelvlies knapt. Daarmee verdwijnt wel meteen de pijn maar dit houdt niet in dat de ontsteking ook genezen is.
Bij middenoorontsteking is de hulp van de arts veelal nodig. Desnoods zal deze om de pus te laten afvloeien het trommelvlies doorprikken en niet wachten tot het uit zichzelf doorbreekt: een door een chirurg gemaakte snede geneest altijd beter dan de ongelijke randen van gescheurd weefsel. Een doorgestoken trommelvlies leidt niet tot doofheid, maar kan wel leiden tot een nieuwe infectie. Een ‘lopend oor’ wijst op een chronische ontsteking met een doorgebroken trommelvlies. De aanhoudende afscheiding uit het oor, die gewoonlijk onaangenaam ruikt, wijst erop dat de ontsteking van het middenoor niet is afgelopen. Dit moet men zich goed realiseren, want het is niet te verwachten dat de ontsteking uit zichzelf overgaat. Om erger te voorkomen is een behandeling veelal noodzakelijk. Vooral moet het ‘lopen’ van het oor niet worden tegengegaan door het oor met watten dicht te stoppen. Een bijzondere vorm van chronische ontsteking van het middenoor is het cholesteatoom met zijn eigenaardige voortwoekering van de ontsteking.

Bij verdergaande ontsteking (mastoïditis), een van de ernstigste complicaties van de middenoorontsteking, breidt de ontsteking zich uit naar het bot van de schedel, en wel naar de holten in het mastoïd, het tepelvormig uitsteekstel van het slaapbeen achter de oorschelp. De mastoïditis heeft geen speciale symptomen: er treedt oorpijn en afscheiding uit het oor op, hoofdpijn en koorts, en daarnaast zwelling en pijn achter het oor. Lichte druk tegen het uitsteeksel van het slaapbeen is al zeer pijnlijk. In ernstige gevallen is operatief ingrijpen noodzakelijk (een beiteling), waarbij de pus uit het schedelbeen kan afvloeien. Vroeger was dit een veel voorkomende operatie. Tegenwoordig komt zij veel minder voor omdat de ontsteking ook met medicijnen goed te behandelen is.
Andere ernstige complicaties van de acute otitis treden op bij uitbreiding van de ontsteking naar het binnenoor of de hersenen resp. het hersenvlies. Middenoorontstekingen en hun complicaties komen tegenwoordig minder voor omdat de bacteriën die deze ziekte veroorzaken nu dikwijls al herkend en bestreden worden wanneer zij neus en keel hebben aangetast. Wanneer zij tijdig met penicilline en andere antibiotica worden behandeld bereiken zij het oor niet.

Het voorkomen van middenoorontsteking hangt hoofdzakelijk af van het snel genezen van neus- en keelinfecties. Verkoudheid en keelpijn mogen daarom niet worden verwaarloosd. Vooral bij kinderen moeten neus- en keelamandelen onderzocht en zo nodig ‘geknipt’ worden indien zij een chronische ontsteking veroorzaken van de bovenste luchtwegen.
Oorziekten komen soms aansluitend aan ziekten voor als roodvonk, mazelen en difterie ; minder vaak ook na bof, kinkhoest en andere infectieziekten. Bij volwassenen kunnen zij het gevolg zijn van een chronische neusbijholteontsteking of een niet-gecorrigeerde neusvernauwing. Zwemmen en duiken kunnen oorklachten veroorzaken: wanneer water in mond en neus komt kan dit een aanwezige infectie overbrengen naar de buis van Eustachius. Bij het duiken en onder water zwemmen staat het trommelvlies onder ongewoon hoge druk. Het dichtstoppen van de oren of het dragen van een badmuts zorgt niet altijd voor voldoende bescherming. Wie een gat in het trommelvlies heeft, een chronische neusbijholteontsteking of voor ontsteking vatbare oren kan deze sport beter opgeven. Wanneer het gevoel dat er water in de oren zit nog lang na het zwemmen blijft aanhouden, dan is meestal of de buis van Eustachius verstopt (hiertegen helpt wijd gapen) of een propje oorsmeer is losgeraakt en blokkeert de gehoorgang, zodat het water niet weg kan.

Oorziekten: Ziekten van het binnenoor

Aandoeningen van het middenoor kunnen zich ook tot het binnenoor uitbreiden en daar het gehoor en het evenwichtsgevoel verminderen. Ook sommige infecties elders in het lichaam kunnen het binnenoor aansteken. Drie bijzondere kwalen die bij het binnenoor horen zijn oorsuizen, otosclerose met geleidelijk toenemende hardhorendheid en de ziekte van Ménière (of syndroom van Ménière).
Oorsuizen (tinnitus), oortuiten, zoemen, ruisen en andere geluiden in het hoofd horen in principe bij het binnenoor. Alleen de patiënt zelf neemt ze waar, dat wil zeggen het gaat om subjectieve symptomen, waarmee de gehoorzenuw reageert op een prikkel (die overigens ook uit het uitwendige oor of het middenoor kan komen). Sommige geluiden in het hoofd treden op wanneer te grote doses ingenomen zijn van een medicijn, vooral kinine en salicylaten (waaronder aspirine). De geluiden verdwijnen zodra het medicijn niet meer wordt ingenomen. Bij te hoge bloeddruk, reumatische pijn en bij enkele hierboven genoemde oorkwalen kunnen ook geluiden in het hoofd optreden die ophouden zodra de betreffende kwaal verholpen is. Veelal is er geen aanwijsbare oorzaak voor het oorsuizen, indien het suizen veel hinder oplevert kan het suizen overstemd worden met een geluid dat als aangenamer wordt ervaren.

Bij otosclerose is sprake van een ziekte waarbij het benige kapsel in het binnenoor atypisch verandert. Meestal groeit de dunne stijgbeugel langzamerhand vast aan het ovale venster, zodat trillingen in een verminderde mate worden overgebracht. Het eerste teken ervan is het ‘tuiten’ van het oor, maar ernstiger is hardhorendheid, toenemend tot volkomen doofheid. Bij vrouwen treedt de aandoening tweemaal zo vaak op als bij mannen.

De oorzaak van otosclerose is niet bekend, mogelijk is er een erfelijke component. Bij toenemende verslechtering van het gehoor, over een periode van enkele maanden of enkele jaren, moet altijd gedacht worden aan de mogelijkheid van otosclerose. Typerend daarbij is, dat hoge tonen meestal beter worden onderscheiden dan lage tonen. Meestal begint de otosclerose in het ene oor en treedt daarna spoedig ook in het andere oor op. De behandeling bestaat uit een operatieve ingreep, de zogenaamde vensteroperatie. Eventueel kan de steeds verder toenemende hardhorendheid verholpen worden met een elektronisch gehoorapparaat.

De ziekte van Ménière, genoemd naar de Franse arts Ménière die er in 1861 een beschrijving van gaf, leidt tot een aantal onaangename en vervelende verschijnselen, te wijten aan afwijkingen in het binnenoor. De verschijnselen zijn onder meer: herhaald optreden van draaierigheid, duizelingen, misselijkheid, braken, oorsuizen, het trillen van de ogen en een toenemend gehoorverlies.
Deze ziekte treft zelden personen jonger dan dertig of ouder dan zestig jaar. Wanneer de eerste aanvallen eenmaal zijn opgetreden schijnen zij steeds frequenter te worden. Vaak echter worden de aanvallen ook zonder behandeling minder. Soms treden afwisselend hevige en minder hevige aanvallen op. Omtrent de oorzaak is weinig bekend; waarschijnlijk gaat het om een aantal factoren tezamen. Er bestaan diverse manieren om de ziekte te behandelen, overigens met een wisselend resultaat.

Oorziekten: Doofheid: gehoorverlies

dat door een aantal verschillende factoren veroorzaakt kan worden; meestal langzaam beginnend, maar ook plotseling optredend (volledige doofheid komt zelden voor, meestal blijft een deel van het gehoor behouden). Het kan gaan om veranderingen in de uitwendige gehoorgang die het overbrengen van de geluidsgolven naar het binnenoor verhinderen: bijvoorbeeld voorwerpen in het oor, oorsmeer of steenpuisten; het kan ook gaan om een perforatie, een ontsteking of littekenvorming op het trommelvlies, om het vastgroeien van de gehoorbeentjes, chronische ontsteking of een gezwel in het middenoor; ook om veranderingen aan het ovale venster die het trillen van de stijgbeugel verhinderen; ten slotte om een verstopping van de buis van Eustachius door een ontsteking of woekering: vooral bij kinderen kan woekerend lymfweefsel de ingang van de buis afsluiten.

Bij volwassenen is otosclerose een veel voorkomende oorzaak van doofheid. De meest voorkomende oorzaak van doofheid is echter de langdurige blootstelling aan geluid met een intensiteit die een kritische grens overschrijdt. Veelal betreft het een beroepsziekte. Andere vormen van doofheid worden veroorzaakt door beschadiging van het binnenoor, van de gehoorzenuw of van het gehoorcentrum in de hersenen. Die beschadigingen kunnen teweeggebracht worden door infectieziekten, door gezwellen aan het uitsteeksel van het slaapbeen, aan de gehoorzenuw of aan het slakkenhuis, door een verwonding aan dit deel van het hoofd (door een slag of een schedelbreuk) en ook door vergiften zoals onder andere arsenicum, kwik en kinine, voorts door psychische stoornissen (hysterie, simulatie) en ten slotte door bijverschijnselen van andere ziekten en van bepaalde geneesmiddelen. Een aangeboren doofheid kan op erfelijkheid maar ook op beschadiging van de foetus berusten (besmetting met rodehond of syfilis van de moeder). Daarnaast spelen verwondingen tijdens de geboorte een rol (door gebruik van de verlostang, door zuurstofgebrek bij het pasgeboren kind).
Het belang van het gehoor als ‘poort van de ziel’ voor de geestelijke ontwikkeling van het kind en in het latere leven voor het uitoefenen van een beroep en voor de levensvreugde hoeft geen betoog. Toch kwam men pas in de zestiende eeuw tot het inzicht, dat niet kunnen spreken meestal alleen het gevolg is van niet kunnen horen. Hoe doofheid voorkomen kan worden volgt uit het onderkennen en het behandelen van de verschillende oorzaken. Het gehoorvermogen kan nauwkeurig gemeten worden met behulp van de audiometrie die gebruikmaakt van apparaten waarbij geluid wordt aangeboden met verschillende toonhoogten en intensiteit.
Hoe eerder hardhorendheid onderkend wordt, des te eenvoudiger is het de patiënt het lot van ‘buitenstaander worden’ te besparen.
Soms kan de oorzaak weggenomen worden, veelal zal een gehoorapparaat uitkomst bieden.

1 reactie op “Oorziekten”
  1. john zegt:

    hallo,
    Ik heb sinds een week last van duizeligheid en vocht ophoping in nek en wang . Ik ben constant misselijk en kan ook niet goed slapen daardoor. Ik heb in het verleden ook aan de linkerkant bestraling gehad wegens hoofd-hals-kanker en ben vorig jaar getroffen door een CVA en had daarna last van het Wallenberg syndroom. Kan iemand mij antwoord geven wat ik precies moet doen…ik weet het even niet meer…..

Plaats een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*